Są płyty które dojrzewają latami, aż muzycy znajdą odpowiedni moment, ludzi i brzmienie. „Soulmate” – najnowszy album Janusz Mackiewicz Quartet – należy zdecydowanie do tej kategorii. To płyta o muzycznej przyjaźni, spotkaniu i zaufaniu, ale przede wszystkim – bardzo dojrzała, pełna charakteru muzyka improwizowana.
Janusz Mackiewicz od lat należy do ścisłej czołówki polskich kontrabasistów. Muzyk, kompozytor, lider i pedagog ma na koncie współpracę z najważniejszymi postaciami polskiej sceny jazzowej, w tym Leszkiem Możdżerem, Maciejem Sikałą, Grzegorzem Nagórskim, Janem Ptaszynem Wróblewskim czy Jarkiem Śmietaną. Tym razem zaprasza nas jednak do świata własnych kompozycji – powstających przede wszystkim z potrzeby muzycznego dialogu.
Pandemia, która przyniosła muzykę
Historia „Soulmate” zaczęła się w nietypowych okolicznościach. Pandemia zatrzymała koncerty, podróże i codzienne spotkania muzyków. Mackiewicz, zamiast pozwolić, by ten czas po prostu przeminął, zaczął komponować.
Siadałem do instrumentu, grałem godzinami, czułem, że samo ćwiczenie to za mało na wypełnienie poczucia braku. Zacząłem pisać nuty, powstał jeden utwór, potem kolejny i kolejny…
Z kolejnych nut zaczęły powstawać kompozycje. I właśnie wtedy pojawiła się refleksja: tak naprawdę brakowało mu nie samego grania, lecz spotkań z ludźmi, z którymi łączyła go muzyka i przyjaźń.
I właśnie wtedy dotarło do mnie, czego mi tak naprawdę brakuje. Nie koncertów, nie samego grania, ale spotkań z przyjaciółmi – muzykami, z którymi tak wiele mnie łączy
Stąd tytuł „Soulmate”, czyli „bratnia dusza”
Czterech muzyków, jeden język
Do realizacji pomysłu Mackiewicz zaprosił muzyków, z którymi mógł stworzyć prawdziwy zespół, a nie jedynie skład sesyjny. Oprócz lidera, Janusz Mackiewicz Quartet stanowią Marcin Wądołowski (gitara), Dominik Bukowski (wibrafon) i Marcin Jahr (perkusja).
Mackiewicz komponował część materiału na gitarze basowej, pewnie dlatego naturalnym pomysłem było powierzenie ważnej roli gitarze.
Ponieważ melodie układałem na gitarze basowej, czułem, że najwłaściwszym wiodącym instrumentem będzie gitara. Oczywistym wyborem był Marcin Wądołowski
Jest w tej historii jeszcze jeden szczegół, który dodaje całemu przedsięwzięciu wyjątkowego wymiaru. Podczas przygotowań do płyty muzycy otrzymali od Teresy Hofman, żony zmarłego Tadeusza Hofmana, legendarną gitarę Gibson ES-175 należącą wcześniej do ich przyjaciela. Instrument o charakterystycznym, klasycznym jazzowym brzmieniu stał się jednym z elementów tej muzycznej układanki.
Jego brzmienie od razu przywołuje na myśl legendarne albumy jazzowe. Z takim sprzętem musieliśmy stanąć na wysokości zadania
Z kolei Bukowski od lat należy do grona muzyków, którzy potrafią łączyć własną twórczość z niezwykłą wrażliwością na muzykę partnerów.
Do kwartetu dołączył również Marcin Jahr. Jak wspomina Mackiewicz, choć perkusista nie był łatwo dostępny, bez wahania przyjął zaproszenie i błyskawicznie odnalazł się w stylistyce zespołu. To poczucie muzycznego porozumienia jest ważnym atutem „Soulmate”.
Od mainstreamu do free jazzu
Muzyka kwartetu nie daje się łatwo zamknąć w jednej stylistycznej szufladzie. Jest tu mainstream jazz, jazz fusion, modalność, ale również elementy eksperymentalnego free jazzu, a całość zyskała fenomenalne brzmienie. Za brzmienie sesji odpowiadał Michał Mielnik, a materiał miksował Marek Romanowski, który zaproponował dodatkowo przygotowanie albumu w formacie Dolby Atmos. Całość dopełnia solowa „Tulpa” – osobista wypowiedź Mackiewicza, nagrana w studiu Mirka Andrukowicza na Kaszubach.
Kompozycje Mackiewicza tworzą spójną narrację. Melodie bywają nieoczywiste, ale mają w sobie coś hipnotyzującego, a rozbudowana harmonia pozostawia muzykom dużo przestrzeni na improwizację. I właśnie kontrabas Mackiewicza jest tutaj czymś więcej niż fundamentem sekcji rytmicznej – staje się jednym z głównych narratorów tej opowieści.
To szczególnie interesujące dla basistów. „Soulmate” pokazuje bowiem, jak wiele można powiedzieć z pozycji instrumentu, który w jazzie tradycyjnie pełni przede wszystkim funkcję harmonicznego i rytmicznego filaru. Mackiewicz wykorzystuje jego możliwości zarówno jako kontrabasista, jak i basista elektryczny, a jego kompozycje dają przestrzeń całemu kwartetowi.
Najważniejsza jest chemia
Mackiewicz bardzo trafnie podsumowuje sposób powstawania albumu: czasami wystarczy zaprosić do współpracy przyjaciół, zaufać im i pozwolić każdemu robić to, co potrafi najlepiej.
Czasami wystarczy zaprosić do współpracy przyjaciół, zaufać im i pozwolić aby robili to co umieją robić najlepiej. Soulmates
To chyba najlepsza definicja „Soulmate”. Nie jest to płyta zbudowana wokół popisów poszczególnych instrumentalistów. Jej siła tkwi w chemii między nimi. Wądołowski wnosi charakterystyczne brzmienie gitary, Bukowski – niezwykłą kolorystykę wibrafonu, Jahr zapewnia kwartetowi elastyczny i świetnie osadzony puls, a Mackiewicz spina wszystko własnymi kompozycjami i basową narracją.
„Soulmate” ukaże się 20 września nakładem firmy Soliton.
Dla słuchaczy jazzu będzie to interesująca premiera nowego materiału jednego z najbardziej doświadczonych muzyków polskiej sceny. Dla basistów – okazja, by posłuchać, jak współczesny kontrabas i gitara basowa mogą stać się nie tylko częścią sekcji, ale również pełnoprawnymi głosami w autorskiej, improwizowanej muzyce.
A przede wszystkim jest to płyta o czymś, czego po okresie pandemicznej izolacji chyba wszyscy zaczęliśmy bardziej potrzebować: o spotkaniu, zaufaniu i wspólnym graniu.
